Od ŁKS do ZAKSY, czyli jak w Polsce walczono o Puchar Polski

Najpierw był Pucharem Polskiego Związku Gier Sportowych, później pięciokrotnie zmieniał nazwę, aż wreszcie stał się TAURON Pucharem Polski. Za cztery tygodnie, niemal w dziewięćdziesiątą rocznicę pierwszych rozgrywek, poznamy jego najnowszego zdobywcę.

Gdy pierwszy raz startowano do gry o dzisiejszy TAURON Puchar Polski, a wtedy Puchar Polskiego Związku Gier Sportowych, był luty 1932 roku. W siatkówkę grano wtedy na otwartych boiskach, przez co nie uprawiano jej zimą. To właśnie dzięki temu w związku, który zrzeszał nie tylko siatkarzy, ale także m.in. koszykarzy i piłkarzy ręcznych, powstał pomysł, by zorganizować rozgrywki zimowe. Z tego powodu Puchar Polskiego Związku Gier Sportowych nosi nazwę także „zimowe mistrzostwa Polski).

W pierwszym turnieju, który odbył się 20 i 21 lutego w Łodzi, zagrały ŁKS Łódź, Cracovia Kraków, Strzelec Wilno, AZS Warszawa, Gryf Toruń i Sokół Lwów. Drużyny pierwszego dnia grały w grupach, a drugiego odbył się czterozespołowy finał rozgrywany systemem każdy z każdym. Najlepszy okazał się ŁKS, który, podobnie jak Cracovia i Sokół wygrał dwa mecze, ale miał najlepszy stosunek małych punktów. Warto dodać, że w łódzkim zespole występował m.in. Edward Ałaszewski, późniejszy kapitalny rysownik i karykaturzysta.

Puchar Polski nosił różne nazwy – po II Wojnie Światowej nazywał się Pucharem Polskiego Związku Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka, a później kolejno Pucharem Głównego Komitetu Kultury Fizycznej, Pucharem Polskiego Związku Piłki Siatkowej/ Wreszcie w 1970 roku po raz pierwszy rozegrano rozgrywki pod ciekawą nazwą: Puchar Polski o „Puchar Sportowca”. Nagrodę główną – puchar – fundowała bowiem redakcja popularnego wtedy tygodnika „Sportowiec”. Ostatnie rozgrywki z prasowym tytułem w nazwie rozegrano w 1979 roku, a od 1981 roku drużyny grały już o Puchar Polski.

Kilkakrotnie rozgrywki były przerywane i choć właśnie minęło dziewięćdziesiąt lat od pierwszych rozgrywek, to na liście nagrodzonych są tylko sześćdziesiąt trzy pozycje. W latach 1937-1949, 1955-1959, 1962-1969 oraz w sezonach 1979-1980 i 2019-2020 o Puchar Polski drużyny albo nie grały, albo nie zdołały rywalizacji dokończyć.

W tabeli wszechczasów najlepsza jest Grupa Azoty ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, która osiem razy sięgnęła po Puchar Polski – pięć razy pod nazwą ZAKSA i trzy razy pod nazwą Mostostal-Azoty. Pięć pucharów, ale o trzech różnych nazwach ma w swoim dorobku Legia Warszawa, która w 1952 roku wygrał Puchar Polskiego Związku Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka, dziewięć lat później Puchar Polskiego Związku Piłki Siatkówki, a w 1984, 1986 i 1995 roku Puchar Polski. W sumie na liście triumfatorów jest dwadzieścia siedem klubów.